«Σκοτεινός Τουρισμός»: Τι είναι και γιατί η Gen Z τον Επιλέγει

Τα τελευταία χρόνια, ένας ολοένα μεγαλύτερος αριθμός νεότερων ταξιδιωτών επιλέγει προορισμούς που συνδέονται με πολέμους, κοινωνικές τραγωδίες ή μεγάλες καταστροφές. Από ιστορικά στρατόπεδα και μουσεία μνήμης έως εγκαταλελειμμένες ζώνες καταστροφών, το φαινόμενο –που διεθνώς συζητείται ως “dark tourism”– επανέρχεται δυναμικά, τροφοδοτούμενο από την αναζήτηση αυθεντικών εμπειριών αλλά και από τη δύναμη των social media.

Τι είναι ο «Σκοτεινός Τουρισμός» και Πότε Μπήκε στο Λεξιλόγιο

Ο όρος “dark tourism” καθιερώθηκε στην ακαδημαϊκή συζήτηση στα μέσα της δεκαετίας του 1990, για να περιγράψει επισκέψεις σε τόπους που σχετίζονται με θάνατο, οδύνη, εγκλεισμό ή καταστροφές. Στη βιβλιογραφία συναντάται και ο όρος “thanatourism”. 

Στην πράξη, η «ομπρέλα» καλύπτει από το Μουσείο Μνήμης της 11ης Σεπτεμβρίου και πεδία μαχών, μέχρι χώρους που συμβολίζουν συλλογικό τραύμα και ιστορική βία.

Γιατί οι Νέοι Επιλέγουν Τέτοιους Προορισμούς

Αναλύσεις διεθνών μέσων, όπως ο Economist, περιγράφουν ότι πολλοί ταξιδιώτες θέλουν να γίνουν «μάρτυρες της ιστορίας» και να κατανοήσουν καλύτερα γεγονότα που μέχρι χθες έβλεπαν ως τίτλους ειδήσεων. 

Για τη Gen Z ειδικά, υπάρχουν τρεις επιταχυντές:

• Αναζήτηση αυθεντικότητας: λιγότερο «καρτ-ποστάλ», περισσότερο νόημα, αφήγηση, πραγματικότητα.
• Κοινωνικά δίκτυα ως “χάρτης” προορισμών: έρευνες της Booking.com δείχνουν ότι το Instagram είναι κορυφαία πηγή έμπνευσης για Gen Z, ενώ σημαντικό ποσοστό δηλώνει εμπιστοσύνη σε προτάσεις από influencers/δημόσια πρόσωπα. Επιπλέον, μελέτες για το travel funnel καταγράφουν ότι σχεδόν οι μισοί Gen Z τείνουν να χρησιμοποιούν social media ακόμη και στη φάση έρευνας αντί παραδοσιακής αναζήτησης.
• Ταύτιση και προσωπική οπτική: αρκετοί νέοι δηλώνουν ότι θέλουν να σχηματίσουν «δική τους εικόνα» ώστε να συζητούν πιο τεκμηριωμένα στο κοινωνικό/πολιτικό περιβάλλον τους – όχι απλώς να «περάσουν καλά».

Από τη Μνήμη στο Θέαμα: Τα Ηθικά Όρια

Το φαινόμενο όμως έχει και σκοτεινή πλευρά: όταν η επίσκεψη γίνεται «σκηνικό» για likes. Χώροι μνήμης, όπως το Auschwitz-Birkenau, έχουν κατά καιρούς επισημάνει ζητήματα μη ηθικών πρακτικών από τρίτους και προβληματικών συμπεριφορών επισκεπτών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού και υπεύθυνης ξενάγησης. 

Εδώ μπαίνει και ο ρόλος των επαγγελματιών του τουρισμού: κώδικες συμπεριφοράς, σαφή brief πριν την επίσκεψη, και αφήγηση που ενημερώνει χωρίς να εμπορευματοποιεί τον πόνο.

Μια Αγορά που Μεγαλώνει και Ζητά Κανόνες

Η εμπορική διάσταση είναι επίσης ισχυρή. Εκτιμήσεις της Global Industry Analysts ανεβάζουν την παγκόσμια αγορά “dark tourism” σε περίπου 35,3 δισ. δολάρια (2024) με πρόβλεψη 41 δισ. έως το 2030 (άλλες εταιρείες δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις, αλλά παρόμοια τάση). 

Παράλληλα, ορισμένοι διοργανωτές έχουν διευρύνει σημαντικά το χαρτοφυλάκιό τους τα τελευταία χρόνια, αντανακλώντας τη ζήτηση για «μη συμβατικούς» προορισμούς.

Τι Σημαίνει για τον Κλάδο και τις Δεξιότητες που Χρειάζονται

Για την επαγγελματική αγορά, το μήνυμα είναι ότι αυτός ο τύπος τουρισμού χρειάζεται πλαίσιο: υπεύθυνη διαχείριση κινδύνου, δεοντολογία, crisis communication, συνεργασία με τοπικές κοινότητες, και “trauma-informed” προσέγγιση στη διήγηση. Με άλλα λόγια, δεν είναι «ένα ακόμα πακέτο». Είναι ένα πεδίο που απαιτεί κατάρτιση, κανόνες και σοβαρότητα — ώστε η μνήμη να μην μετατραπεί σε θέαμα.