Η Συμφωνία ΕΕ - Mercosur Υπογράφηκε: Ποιοί Κερδίζουν και Ποιοί Ανησυχούν

Στην πρωτεύουσα της Παραγουάης, Asunción, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) υπέγραψαν στις 17 Ιανουαρίου 2026 τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και εμπορίου, κλείνοντας έναν κύκλο διαπραγματεύσεων που κράτησε πάνω από 25 χρόνια. Η υπογραφή παρουσιάστηκε από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως πολιτική επιλογή «δίκαιου εμπορίου αντί δασμών», σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωοικονομικών εντάσεων, με στόχο μια μακροπρόθεσμη συνεργασία δύο ηπείρων.

Το Μέγεθος της Αγοράς και οι Πρώτες Επιπτώσεις

Η συμφωνία «κουμπώνει» σε μια διατλαντική αγορά περίπου 700 εκατ. καταναλωτών και συχνά περιγράφεται ως μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου διεθνώς. Στο οικονομικό πεδίο, ο στόχος είναι η μείωση δασμών και εμποδίων, η βελτίωση πρόσβασης σε αγορές και δημόσιες συμβάσεις και η ενίσχυση επενδύσεων με πιο προβλέψιμους κανόνες. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, οι εμπορικές ροές μεταξύ των δύο μπλοκ έφτασαν το 2024 τα €111 δισ., με εξαγωγές της ΕΕ κυρίως σε μηχανήματα και χημικά και της Mercosur σε αγροτικά και ορυκτά προϊόντα.

Για την επαγγελματική αγορά, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Περισσότερες επιλογές προμηθειών, πιθανή αναδιάταξη αλυσίδων εφοδιασμού, αλλά και εντονότερος ανταγωνισμός σε ευαίσθητους κλάδους, ειδικά στη γεωργία και στα τρόφιμα.

Κλίμα, Περιβάλλον και η Πίεση από τους Επικριτές

Η συμφωνία συνοδεύεται από έντονες αντιδράσεις εντός Ευρώπης, ιδιαίτερα από αγροτικές οργανώσεις και πολιτικές δυνάμεις που ανησυχούν για εισαγωγές χαμηλότερου κόστους και για περιβαλλοντικές επιπτώσεις (με έμφαση στην αποψίλωση). Η Ευρωπαϊκή πλευρά υπογραμμίζει ότι το πλαίσιο περιλαμβάνει κεφάλαια βιώσιμης ανάπτυξης και πολιτικές δεσμεύσεις, όμως η συζήτηση για το «πώς θα εφαρμοστούν» στην πράξη παραμένει κεντρική.

Γεωπολιτική Διάσταση: “Fair Trade” σε Περίοδο Προστατευτισμού

Πέρα από τα οικονομικά, η υπογραφή διαβάζεται και ως γεωπολιτική κίνηση: η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στη Νότια Αμερική σε μια περίοδο που ο παγκόσμιος προστατευτισμός ανεβαίνει και ο ανταγωνισμός επιρροής (ΗΠΑ-Κίνα) εντείνεται. Σε αυτό το πλαίσιο, το αφήγημα «κανόνες αντί δασμών» λειτουργεί ως πολιτικό σήμα προς αγορές και εταίρους.

Τι Ακολουθεί: Ratification και Πολιτικές Μάχες

Η υπογραφή δεν σημαίνει αυτόματη εφαρμογή. Επόμενος σταθμός είναι η διαδικασία έγκρισης: απαιτείται συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κύρωση από τις πλευρές της Mercosur, ενώ στο ευρωπαϊκό πεδίο αναμένονται σκληρές πολιτικές αντιπαραθέσεις. Το Συμβούλιο της ΕΕ είχε «πράσινο φως» για την υπογραφή νωρίτερα μέσα στον Ιανουάριο, αλλά η ουσία τώρα μεταφέρεται στην εσωτερική πολιτική κάθε πλευράς.

Τι να Παρακολουθούν οι Επιχειρήσεις

Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε εξαγωγές, logistics, procurement και τρόφιμα καλούνται να παρακολουθούν: (α) το χρονοδιάγραμμα κύρωσης, (β) τυχόν ρήτρες «safeguards» και ποσοστώσεων, (γ) απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και περιβαλλοντικής συμμόρφωσης, (δ) νέα πεδία ευκαιριών σε υπηρεσίες και δημόσιες συμβάσεις. 

Σε κάθε περίπτωση, η αξία για την αγορά θα κριθεί από το πόσο γρήγορα η συμφωνία μετατρέπεται από πολιτικό ορόσημο σε πρακτικές, μετρήσιμες διευκολύνσεις εμπορίου.