Τεχνητή Νοημοσύνη: Απειλή ή Ευκαιρία; Τι Δείχνουν Πρόσφατες Μελέτες

Η εκρηκτική πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης και της αυτοματοποίησης έχει επιστρέψει στο επίκεντρο μια παλιά ανησυχία: «Θα μας πάρουν οι μηχανές τη δουλειά;». Η συζήτηση άναψε ιδιαίτερα μετά τη γνωστή μελέτη των Frey & Osborne, σύμφωνα με την οποία έως και το 47% των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ θεωρήθηκαν «υψηλού κινδύνου» αυτοματοποίησης. Από τότε όμως, νεότερες έρευνες δείχνουν μια πιο σύνθετη –και λιγότερο καταστροφική– εικόνα.

Από τις «Χαμένες Δουλειές» στην Αλλαγή των Καθηκόντων

Το πρώτο μεγάλο λάθος της δημόσιας συζήτησης ήταν ότι μίλησε για εξαφάνιση επαγγελμάτων, ενώ στην πράξη αυτοματοποιούνται κυρίως καθήκοντα. ΟΟΣΑ και άλλοι οργανισμοί έδειξαν ότι, αν αντί για επαγγέλματα εξετάσουμε το επίπεδο των επιμέρους εργασιών, το ποσοστό των θέσεων με πραγματικά υψηλό ρίσκο είναι σημαντικά χαμηλότερο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν είναι υπαρκτός. Σημαίνει όμως ότι οι περισσότερες δουλειές τείνουν να μετασχηματίζονται – να αφαιρούνται ρουτίνες εργασίες και να ενισχύονται πιο σύνθετα, δημιουργικά ή διαπροσωπικά στοιχεία.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ MARKETING, ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ

Ποιοι κλάδοι είναι πιο εκτεθειμένοι;

Τα επαγγέλματα που βασίζονται σε τυποποιημένες διαδικασίες, επαναλαμβανόμενη καταχώριση δεδομένων και αυστηρούς κανόνες είναι στην πρώτη γραμμή κινδύνου:

• γραμματειακή υποστήριξη
• βασική λογιστική και back-office
• κλασική τηλεφωνική εξυπηρέτηση
• ορισμένα τεχνικά/συντηρητικά καθήκοντα που μπορούν να προτυποποιηθούν.

Νεότερες μελέτες της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για την έκθεση των επαγγελμάτων στη γενετική ΤΝ δείχνουν ότι ο αντίκτυπος είναι ιδιαίτερα έντονος σε διοικητικές και γραμματειακές θέσεις, όπου εργάζονται κυρίως γυναίκες – άρα η αυτοματοποίηση μπορεί να εντείνει και τις ανισότητες φύλου στην αγορά εργασίας.

Αντίθετα, επαγγέλματα που απαιτούν σύνθετη κρίση, δημιουργική σκέψη, ενσυναίσθηση ή φυσική παρουσία σε απρόβλεπτα περιβάλλοντα (π.χ. υγεία, εκπαίδευση, management, κοινωνικά επαγγέλματα) εμφανίζονται πολύ πιο ανθεκτικά.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Τι Δείχνουν οι πιο Πρόσφατες Διεθνείς Προβλέψεις;

Η συζήτηση για την «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» πλέον συνοδεύεται από πιο τεκμηριωμένα σενάρια:

• Το World Economic Forum εκτιμά ότι περίπου το 1/4 των σημερινών θέσεων θα αλλάξει ουσιαστικά μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια λόγω τεχνολογίας, πράσινης μετάβασης και άλλων τάσεων – αλλά παράλληλα θα δημιουργηθούν εκατομμύρια νέες θέσεις σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα, οι πράσινες τεχνολογίες και η φροντίδα υγείας.
• Αναλύσεις επενδυτικών οίκων, όπως η Goldman Sachs, εκτιμούν ότι η ΤΝ μπορεί να επηρεάσει (ως προς τα καθήκοντα) ισοδύναμο έως και 300 εκατ. πλήρων θέσεων εργασίας παγκοσμίως – αλλά ταυτόχρονα να οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση παραγωγικότητας και νέες κατηγορίες εργασίας.
• Μελέτες της McKinsey δείχνουν ότι η ζήτηση θα μειωθεί σε γραφειακές/διοικητικές θέσεις και επαναλαμβανόμενη παραγωγή, ενώ θα αυξηθεί σε STEM επαγγέλματα, υγεία, πράσινη οικονομία, ανάλυση δεδομένων και ρόλους που συνδυάζουν τεχνολογία με ανθρώπινη επαφή.

Γενικό συμπέρασμα: η αυτοματοποίηση δεν είναι «κυρίως ανεργία», αλλά μεγάλη μετατόπιση δεξιοτήτων.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ESG

Εκπαίδευση και δεξιότητες στην εποχή της ΤΝ

Ο ΟΟΣΑ και το ΔΝΤ επισημαίνουν ότι η ΤΝ αυξάνει τη ζήτηση για:

• δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και κριτικής σκέψης
• διαχείριση έργων και ανθρώπων
• επικοινωνία, συνεργασία, διαπολιτισμική κατανόηση
• ψηφιακές/τεχνολογικές δεξιότητες (προγραμματισμός, data literacy, AI literacy).

Το εκπαιδευτικό σύστημα –αλλά και η εταιρική εκπαίδευση– καλούνται να περάσουν από το μοντέλο «μαθαίνω ένα επάγγελμα για 30 χρόνια» στο «αναβαθμίζω δεξιότητες συνεχώς». Η δια βίου μάθηση παύει να είναι «ωραία ιδέα» και γίνεται προϋπόθεση επιβίωσης.

Γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες

Η ένταση της αυτοματοποίησης δεν είναι ίδια παντού. Ορισμένες οικονομίες με υψηλή τεχνολογική ωριμότητα και γηράσκοντα πληθυσμό βλέπουν την ΤΝ ως λύση σε ελλείψεις προσωπικού, ενώ άλλες κινδυνεύουν με μαζική αντικατάσταση χαμηλά αμειβόμενων εργαζομένων χωρίς επαρκή δίκτυα ασφαλείας.

Ταυτόχρονα, η έκθεση στην ΤΝ είναι μεγαλύτερη σε ορισμένες ομάδες (νέοι, γυναίκες σε διοικητικές θέσεις, εργαζόμενοι χωρίς δυνατότητα επανακατάρτισης), γεγονός που καθιστά κρίσιμη την κοινωνική πολιτική: επιδόματα μετάβασης, προγράμματα reskilling/upskilling, ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΔΙΚΗΓΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Ποια Επαγγέλματα «Ανθίζουν» λόγω Αυτοματοποίησης;

Δίπλα στις θέσεις που συρρικνώνονται, βλέπουμε ισχυρή ανάπτυξη σε τομείς όπως:

• ανάλυση δεδομένων, μηχανική μάθηση, κυβερνοασφάλεια
• σχεδιασμός και υλοποίηση συστημάτων ΤΝ
• επαγγέλματα υγείας, φροντίδας και εκπαίδευσης
• ειδικοί αλλαγής (change management), οργανωσιακοί ψυχολόγοι, coaches
• δημιουργικά/υβριδικά επαγγέλματα που συνδυάζουν περιεχόμενο, τεχνολογία και στρατηγική.

Οι άνθρωποι που επενδύουν σε δημιουργικότητα, προσαρμοστικότητα, ηγεσία και ψηφιακή επάρκεια έχουν σαφές προβάδισμα.

Ο Άνθρωπος στο Επίκεντρο

Η αυτοματοποίηση είναι πράγματι αναπόφευκτη, αλλά το αν θα οδηγήσει σε μαζική ανεργία ή σε μια νέα ισορροπία με καλύτερες δουλειές εξαρτάται από τις επιλογές μας σήμερα:

• των κυβερνήσεων (εκπαίδευση, προστασία, μετάβαση),
• των επιχειρήσεων (επένδυση σε ανθρώπους, όχι μόνο σε μηχανές),
• και των ίδιων των εργαζομένων (διάθεση για συνεχή μάθηση).

Το βέβαιο είναι ότι οι δουλειές μας αλλάζουν. Το ζητούμενο δεν είναι να «νικήσουμε» τα ρομπότ, αλλά να μάθουμε να δουλεύουμε μαζί τους – βάζοντας την τεχνητή νοημοσύνη στη θέση του εργαλείου και τον άνθρωπο στη θέση του δημιουργού.