Thwaites: Ο «Παγετώνας της Αποκάλυψης» και πως Σκοπεύουν οι Επιστήμονες να τον Προστατεύσουν

Ο παγετώνας Thwaites στη Δυτική Ανταρκτική έχει μπει εδώ και χρόνια στο μικροσκόπιο της επιστήμης, επειδή λειτουργεί σαν «κλειδί» για τη σταθερότητα ενός μεγαλύτερου τμήματος του παγοκαλύμματος. Αν υποχωρήσει δραματικά, δεν απειλεί μόνο με άνοδο της στάθμης της θάλασσας από τον ίδιο, αλλά και με αποσταθεροποίηση γειτονικών παγετώνων—ένα σενάριο που θα πολλαπλασίαζε τις επιπτώσεις σε βάθος χρόνου. Εκτιμήσεις που αναφέρονται συχνά στη διεθνή βιβλιογραφία και στον δημόσιο διάλογο μιλούν για έως ~65 εκατοστά από ενδεχόμενη κατάρρευση του Thwaites, με πιθανότητα περαιτέρω ανόδου αν «συμπαρασυρθούν» και άλλα συστήματα πάγου.

Το Πρόβλημα: Θερμό Νερό Εκεί που δεν «Πρέπει» να Υπάρχει

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο η επιφάνεια. Πολλές παρατηρήσεις δείχνουν ότι θερμότερο, πιο αλμυρό θαλασσινό νερό μπορεί να διεισδύει κάτω από τον πάγο, φτάνοντας κοντά στη λεγόμενη «γραμμή γείωσης» (εκεί όπου ο παγετώνας πατά σε έδαφος και μετά αρχίζει να επιπλέει ως παγοκρηπίδα). Πρόσφατη δημοσίευση στο PNAS παρουσίασε στοιχεία για εκτεταμένες εισβολές θαλασσινού νερού κάτω από τον «εδαφωμένο» πάγο του Thwaites, ένα εύρημα που ενισχύει τις ανησυχίες για το πώς επιταχύνεται το λιώσιμο από κάτω.

Η Ιδέα που Θυμίζει Sci-Fi: «Seabed Curtain» στον Βυθό

Μια διεθνής ομάδα προτείνει μια στοχευμένη παρέμβαση: ένα υποθαλάσσιο “παραπέτασμα/κουρτίνα” αγκυρωμένο στον βυθό, με στόχο να εκτρέψει ή να περιορίσει την είσοδο του θερμού νερού προς τα πιο ευάλωτα τμήματα του παγετώνα. Η βασική σύλληψη περιγράφει κατασκευή περίπου 80 χιλιομέτρων μήκους και γύρω στα 150 μέτρα ύψους, τοποθετημένη σε μεγάλα βάθη (σε τάξη μεγέθους ~650 μέτρων). Το υλικό που συζητείται είναι εύκαμπτο/ενισχυμένο, ώστε να αντέχει και να «δίνει» σε πιέσεις, ενώ η αγκύρωση θα γίνεται με βαριά θεμέλια και πλωτά στοιχεία για σταθερότητα.

Η προσέγγιση δεν είναι εντελώς «στον αέρα»: Σε μελέτη στο PNAS Nexus (2023) εξετάζεται η τεχνική εφικτότητα ιδέας τύπου seabed-anchored curtains ως τρόπος να μπλοκάρονται θερμά, αλμυρά νερά που εισχωρούν κάτω από παγοκρηπίδες.

Κόστος, Χρονοδιάγραμμα και το Δίλημμα «Αγοράζουμε Χρόνο;»

Το οικονομικό μέγεθος είναι τεράστιο: σενάρια κόστους που κυκλοφορούν στον δημόσιο διάλογο φτάνουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια (αναφέρονται εκτιμήσεις ακόμη και γύρω στα 80 δισ.), με τους υποστηρικτές να αντιτείνουν ότι το ποσό είναι μικρό μπροστά σε πιθανές ζημιές από μελλοντικές πλημμύρες, μετακινήσεις πληθυσμών και καταστροφές υποδομών.

Στο πρακτικό κομμάτι, το σχέδιο προβλέπει πιλοτική δοκιμή: ένα μικρότερο τμήμα (π.χ. 150 μέτρα μήκος και 40 μέτρα ύψος) που θα εγκατασταθεί σε νορβηγικό φιόρδ, ώστε να μετρηθούν αντοχές, συμπεριφορά υλικών, ροές νερού και τεχνικά ρίσκα σε πραγματικές συνθήκες.

Οι Αντιρρήσεις: «Επικίνδυνος Αντιπερισπασμός» ή Χρήσιμη Ασφάλεια;

Δεν λείπουν οι επικριτές. Μελέτη στο Frontiers in Science (2025) (με συμμετοχές ερευνητών και από το οικοσύστημα του Monash/SAEF) προειδοποιεί ότι παρεμβάσεις «πολικής γεωμηχανικής» μπορεί να είναι τεχνολογικά δυσανάλογες, να έχουν περιβαλλοντικούς κινδύνους, προβλήματα διακυβέρνησης και να μην μπορούν να υλοποιηθούν στην απαιτούμενη κλίμακα και ταχύτητα.

Παράλληλα, αρκετοί επιστήμονες επιμένουν ότι τέτοιες λύσεις δεν πρέπει να αντικαταστήσουν το «βασικό»: μείωση εκπομπών και προσαρμογή. Η πιο ψύχραιμη ανάγνωση είναι ότι, αν κάτι τέτοιο λειτουργήσει, πιθανόν να κερδίσει χρόνο—όχι να «λύσει» την κλιματική κρίση.

Τι Κάνουμε Τώρα

Το seabed curtain παραμένει ιδέα σε εξέλιξη, αλλά δείχνει πόσο δραματικά έχει αλλάξει η συζήτηση: από την απλή παρακολούθηση της τήξης, σε προτάσεις μεγάλης κλίμακας παρέμβασης για προστασία κρίσιμων παγετώνων. Το αν η λύση είναι τεχνικά, περιβαλλοντικά και πολιτικά εφαρμόσιμη, θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα των δοκιμών, τις αξιολογήσεις κινδύνου και, κυρίως, από το αν ο κόσμος θα κινηθεί αρκετά γρήγορα στη μείωση των αιτίων του προβλήματος.