Σχέδιο Ανάκαμψης: Προς Απορρόφηση €992 Εκατ. με Απώλεια €28 Εκατ.

Προς ολοκλήρωση οδεύει το κυπριακό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την τελική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χορηγιών να εκτιμάται ότι θα ανέλθει περίπου στα €992 εκατ. Το ποσό αντιστοιχεί σε ποσοστό απορρόφησης 97,3%, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθεί θετικά η αξιολόγηση των τελευταίων αιτημάτων πληρωμής από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Η Κύπρος αναμένεται, ωστόσο, να απολέσει περίπου €28 εκατ., κυρίως εξαιτίας της μερικής υλοποίησης της μεταρρύθμισης για την πράσινη φορολογία. Η εξέλιξη αναδεικνύει ταυτόχρονα την υψηλή απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων και τη στενή σύνδεση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με την επίτευξη συγκεκριμένων μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων.

Το Ανολοκλήρωτο Ορόσημο της Πράσινης Φορολογίας

Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών, η μεγάλη πλειονότητα των 221 αναθεωρημένων οροσήμων και στόχων ολοκληρώθηκε μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Βασική εξαίρεση αποτελεί η πράσινη φορολογία, μετά τη μη ψήφιση του φόρου υγειονομικής ταφής οικιακών αποβλήτων και την απόφαση να μην προωθηθεί ο σχεδιαζόμενος φόρος στα καύσιμα.

Η δεύτερη απόφαση συνδέθηκε με το αυξημένο ενεργειακό κόστος και την επιπρόσθετη επιβάρυνση που θα προκαλούσε σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μέρος της σχετικής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης τέθηκε αρχικά σε αναστολή, με τις κυπριακές Αρχές να επιδιώκουν περιορισμό της απώλειας από περίπου €46 εκατ. σε €28 εκατ.

Συνεπώς, τα €992 εκατ. αποτελούν την αναμενόμενη τελική απορρόφηση και όχι ποσό που είχε ήδη εκταμιευθεί ολόκληρο κατά τον χρόνο δημοσίευσης των στοιχείων.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ & ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Επενδύσεις σε Επιχειρήσεις, Υποδομές και Ψηφιακές Υπηρεσίες

Το αναθεωρημένο κυπριακό Σχέδιο έχει συνολική αξία περίπου €1,02 δισ. σε ευρωπαϊκές χορηγίες. Όπως καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περιλαμβάνει 67 επενδυτικές κατευθύνσεις και 61 μεταρρυθμίσεις. Ποσοστό 42,09% υποστηρίζει κλιματικούς στόχους, ενώ 30,03% κατευθύνεται στην ψηφιακή μετάβαση.

Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνονται έργα αναβάθμισης κρατικών νοσηλευτηρίων, ψηφιοποίησης δημόσιων υπηρεσιών, ανάπτυξης δικτύων υψηλής χωρητικότητας και εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης. Προωθήθηκαν επίσης φωτοβολταϊκά συστήματα και θερμομόνωση σε εκατοντάδες σχολεία, έξυπνοι μετρητές νερού και ηλεκτρισμού, αντιπλημμυρικά έργα και σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν τα σχέδια χορηγιών προς επιχειρήσεις, νοικοκυριά, τοπικές Αρχές και άλλους φορείς. Οι δράσεις κάλυψαν την ενεργειακή αναβάθμιση, την ηλεκτροκίνηση, την ψηφιοποίηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την έρευνα, την καινοτομία, τον τουρισμό και την κυκλική οικονομία.

Η Κατάρτιση ως Μέρος της Ανθεκτικότητας

Το Σχέδιο δεν περιορίστηκε στις κτιριακές και τεχνολογικές υποδομές. Η ευρωπαϊκή αποτύπωση προβλέπει επενδύσεις περίπου €21 εκατ. για αναβάθμιση και επανακατάρτιση δεξιοτήτων. Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κυπριακή αγορά εργασίας, καθώς ο ψηφιακός και πράσινος μετασχηματισμός χρειάζεται ανθρώπινο δυναμικό ικανό να αξιοποιήσει τις νέες τεχνολογίες και διαδικασίες.

Για τις επιχειρήσεις, η ολοκλήρωση του Σχεδίου δεν σημαίνει ότι ολοκληρώνεται και η ανάγκη επένδυσης στις δεξιότητες. Αντίθετα, η παραγωγική αξιοποίηση των νέων συστημάτων απαιτεί συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, τεχνικές γνώσεις, ψηφιακή επάρκεια και ισχυρές διοικητικές ικανότητες.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

Γιατί Δεν Αξιοποιήθηκε το Δάνειο των €200 Εκατ.

Η Κύπρος επέλεξε τελικά να μην χρησιμοποιήσει τη δανειακή διευκόλυνση ύψους €200 εκατ. που περιλαμβανόταν στον αρχικό σχεδιασμό. Η απόφαση αποδίδεται στην προσπάθεια περιορισμού του δημόσιου δανεισμού και στην απομάκρυνση έργων τα οποία δεν θεωρούνταν αρκετά ώριμα για να ολοκληρωθούν μέσα στις αυστηρές προθεσμίες.

Ορισμένα έργα μεταφέρθηκαν στο σκέλος των μη επιστρεπτέων χορηγιών, ενώ άλλα συνεχίζονται με εθνικούς πόρους ή διαφορετικά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η Επόμενη Ημέρα Χωρίς το Έκτακτο Ταμείο

Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργήθηκε ως προσωρινή απάντηση στις συνέπειες της πανδημίας και ολοκληρώνεται θεσμικά το 2026. Δεν προβλέπεται μέχρι στιγμής ένα πανομοιότυπο διάδοχο ταμείο.

Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, πάντως, θα συνεχιστεί μέσα από άλλα προγράμματα και το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Η εμπειρία του Σχεδίου δείχνει ότι οι μελλοντικές χρηματοδοτήσεις θα συνδέονται ακόμη στενότερα με μετρήσιμα αποτελέσματα, σαφή ορόσημα και διοικητική ικανότητα υλοποίησης. Για την Κύπρο, η επόμενη πρόκληση είναι να διατηρήσει την επενδυτική δυναμική και να μετατρέψει τα έργα και τις μεταρρυθμίσεις σε μόνιμη αύξηση της παραγωγικότητας.