PFAS: Γιατί οι Άνδρες 50–65 «Γερνούν» πιο Γρήγορα Βιολογικά από τις Γυναίκες της Ίδιας Ηλικίας

Ένα νέο επιστημονικό εύρημα επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις PFAS – τις λεγόμενες «forever chemicals» που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε αντικολλητικές, αδιάβροχες και αντικηλιδωτικές εφαρμογές. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η έκθεση σε συγκεκριμένες PFAS φαίνεται να συνδέεται με ταχύτερη επιγενετική γήρανση (δηλαδή «βιολογική ηλικία» που εκτιμάται από βιοδείκτες) κυρίως σε άνδρες μέσης ηλικίας, με πιο έντονο σήμα στους 50–65 ετών.

Τι Ακριβώς Εξέτασαν οι Ερευνητές 

Η μελέτη αξιοποίησε δεδομένα από την αμερικανική έρευνα NHANES, με δείγμα 326 ατόμων που είχαν δώσει αίμα το 1999–2000. Οι ερευνητές μέτρησαν επίπεδα από 11 τύπους PFAS και ανέλυσαν επιγενετικούς δείκτες (DNA methylation) χρησιμοποιώντας πολλαπλά «επιγενετικά ρολόγια» για να εκτιμήσουν την επιτάχυνση της γήρανσης σε αίμα και άλλους ιστούς. Σε αυτό το πλαίσιο, δύο λιγότερο μελετημένες ουσίες, PFNA και PFOSA, αναδείχθηκαν ως ισχυρότεροι δείκτες συσχέτισης με ταχύτερη επιγενετική γήρανση στους άνδρες 50–64, ενώ στις γυναίκες οι συσχετίσεις ήταν μικρότερες ή λιγότερο σταθερές.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Γιατί Διαφοροποιείται το Αποτέλεσμα Μεταξύ Ανδρών και Γυναικών 

Η επιστημονική ερμηνεία που συζητείται είναι ότι οι PFAS μπορούν να λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, επηρεάζοντας ορμονικά μονοπάτια που σχετίζονται με μεταβολισμό, αναπαραγωγή και μηχανισμούς κυτταρικής φθοράς. Παράλληλα, προηγούμενες παρατηρήσεις δείχνουν ότι οι γυναίκες ενδέχεται να αποβάλλουν ορισμένες PFAS ταχύτερα κατά τη διάρκεια της ζωής τους (π.χ. μέσω εγκυμοσύνης, θηλασμού ή εμμήνου ρύσεως), κάτι που θα μπορούσε να εξηγεί μέρος της διαφοράς – με το χάσμα να μειώνεται μετά την εμμηνόπαυση.

Τι Σημαίνει (και τι δεν σημαίνει) για την Υγεία 

Οι ειδικοί τονίζουν ότι τέτοιες μελέτες δείχνουν συσχετίσεις, όχι απόδειξη αιτιότητας. Επίσης, πρόκειται για σχετικά μικρό δείγμα και δεδομένα που συλλέχθηκαν πριν από πάνω από δύο δεκαετίες, παράγοντες που λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και από τη βιομηχανία, η οποία χαρακτηρίζει την έρευνα «διερευνητική». Ωστόσο, οι PFAS παραμένουν σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας: αξιολογήσεις των National Academies έχουν συνδέσει αυξημένη έκθεση με κινδύνους όπως δυσλιπιδαιμία, μειωμένη ανοσολογική απόκριση και αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο νεφρού, μεταξύ άλλων.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ESG

Ρύθμιση και Πρακτικά Βήματα Μείωσης Έκθεσης 

Στο ρυθμιστικό πεδίο, οι ΗΠΑ προχώρησαν το 2024 στον χαρακτηρισμό των PFOA και PFOS ως «επικίνδυνων ουσιών» στο πλαίσιο του Superfund (CERCLA), κίνηση που διευκολύνει τον επιμερισμό ευθυνών και τις αποκαταστάσεις ρύπανσης. Παράλληλα, για τα όρια στο πόσιμο νερό υπήρξαν εξελίξεις: το 2025 ανακοινώθηκε αναθεώρηση/χαλάρωση μέρους των κανόνων και παράταση προθεσμιών συμμόρφωσης για τα συστήματα ύδρευσης, με διατήρηση των ορίων για PFOA και PFOS αλλά αλλαγές σε άλλες PFAS. 

Σε ατομικό επίπεδο, οι ειδικοί προτείνουν ρεαλιστικές κινήσεις: χρήση πιστοποιημένων φίλτρων νερού όπου χρειάζεται, παρακολούθηση τοπικών ανακοινώσεων για την ποιότητα νερού και περιορισμό επαφής με υλικά «αντικηλιδωτικά/αντιλιπαρά» όταν αυτό είναι εφικτό, χωρίς πανικό, αλλά με ενημερωμένη πρόληψη.