«Parasocial»: Η Λέξη που Περιγράφει τις «Μονομερείς Σχέσεις» της Ψηφιακής Εποχής

Τι Σημαίνει «Parasocial»;

Το «Parasocial» ανακηρύχθηκε λέξη της Χρονιάς 2025 από το Cambridge Dictionary. Ο όρος περιγράφει μια σχέση όπου κάποιος νιώθει ότι έχει προσωπική σύνδεση με ένα διάσημο πρόσωπο, έναν χαρακτήρα ταινίας ή σειράς, ή ακόμη και με μια τεχνητή νοημοσύνη, παρόλο που ο «άλλος» δεν γνωρίζει καν την ύπαρξή του.

Το λεξικό ορίζει το «Parasocial» ως «σύνδεση που αισθάνεται κάποιος με ένα διάσημο πρόσωπο που δεν γνωρίζει, με έναν φανταστικό χαρακτήρα ή με μια τεχνητή νοημοσύνη». Η λέξη έχει περάσει από την ακαδημαϊκή γλώσσα στην καθημερινή χρήση, καθώς οι χρήστες προσπαθούν να περιγράψουν αυτό το παράξενο «δέσιμο από απόσταση» με influencers, podcasters, streamers και chatbots.

Από την Τηλεόραση του ’50 στα Social και τα Chatbots

Ο όρος δεν είναι καινούργιος. Οι κοινωνιολόγοι Donald Horton και Richard Wohl μίλησαν πρώτοι το 1956 για «Parasocial interaction», παρατηρώντας ότι οι τηλεθεατές ένιωθαν σαν να έχουν προσωπική σχέση με παρουσιαστές και τηλεοπτικές προσωπικότητες – μια «οικειότητα από απόσταση».

Σήμερα, με τα social media και τις πλατφόρμες βίντεο, το φαινόμενο έχει εκτοξευθεί:

• οι influencers μοιράζονται στιγμές της καθημερινότητάς τους,
• οι fans σχολιάζουν, λαμβάνουν likes ή απαντήσεις,
• οι γραμμές ανάμεσα στο «γνωρίζω» και «απλώς παρακολουθώ» θολώνουν.

Πλέον, οι Parasocial σχέσεις δεν περιορίζονται στους ανθρώπους: ορισμένοι χρήστες αναπτύσσουν συναισθηματικό δέσιμο και με AI chatbots ή «εικονικούς influencers», θεωρώντας τα ως «συνομιλητές» ή ακόμη και «φίλους».

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Γιατί έγινε λέξη της Χρονιάς το 2025;

Το Cambridge επισημαίνει ότι το 2025 σημαδεύτηκε από εκρηκτικό ενδιαφέρον γύρω από τις Parasocial σχέσεις, ειδικά στο πλαίσιο μεγάλων στιγμών ποπ κουλτούρας – όπως οι ειδήσεις για την προσωπική ζωή της Taylor Swift και άλλων celebrities που προκάλεσαν έντονα συναισθήματα σε εκατομμύρια fans σε όλο τον κόσμο.

Αναζητήσεις για τον όρο «Parasocial» εκτοξεύθηκαν στο site του Cambridge Dictionary και στη Google, καθώς ο κόσμος επιχειρούσε να βάλει σε λέξεις αυτό που νιώθει: ένα παράξενο μείγμα οικειότητας, θαυμασμού, ζήλιας και συμμετοχής στη ζωή ανθρώπων που δεν θα γνωρίσει ποτέ από κοντά.

Parasocial Σχέσεις, Μάρκετινγκ και Επιρροή

Για τους ειδικούς στο μάρκετινγκ, οι Parasocial σχέσεις δεν είναι απλώς ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά και εργαλείο επιρροής. Έρευνες δείχνουν ότι όσο πιο «δεμένος» νιώθει ένας follower με έναν influencer, τόσο πιο πιθανό είναι να εμπιστευτεί τις εμπορικές του προτάσεις και να αναπτύξει ισχυρότερη σύνδεση με τα brands που αυτός προωθεί.

Άλλες μελέτες συνδέουν την έντονη αλληλεπίδραση με influencers με ζητήματα όπως η μοναξιά ή η αναζήτηση συναισθηματικής στήριξης μέσα από το διαδίκτυο, ειδικά σε νέους που δεν έχουν σταθερά δίκτυα υποστήριξης στην πραγματική ζωή.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ SOFT SKILLS

Είναι Πάντα Αρνητικές οι Parasocial Σχέσεις;

Δεν συμφωνούν όλοι οι ειδικοί ότι οι parasocial σχέσεις είναι εξ ορισμού προβληματικές. 

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι:

• μπορούν να προσφέρουν συντροφιά σε άτομα απομονωμένα ή σε μειονότητες,
• λειτουργούν ως πρότυπα (role models) για προσωπική εξέλιξη,
• βοηθούν τους fans να αισθάνονται μέλη μιας κοινότητας.

Ο κίνδυνος αρχίζει όταν η μονομερής σχέση υποκαθιστά τις πραγματικές, όταν κάποιος επενδύει υπερβολικά συναισθηματικά σε έναν άγνωστο, ή όταν οδηγείται σε παρορμητικές οικονομικές αποφάσεις (αγορές, δωρεές, συνδρομές) για να «στηρίξει» το είδωλό του.

Πώς να τις Διαχειριστούμε Συνειδητά

Η ανάδειξη του «Parasocial» ως Λέξη της Χρονιάς λειτουργεί σαν υπενθύμιση να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τις σχέσεις μας με τα πρόσωπα της οθόνης – ανθρώπινα ή ψηφιακά. Μερικές πρακτικές ιδέες:

• Να ρωτάμε τον εαυτό μας: «Τον/την ξέρω πραγματικά ή απλώς παρακολουθώ μια επιμελημένη εικόνα;»
• Να παρακολουθούμε πόσο χρόνο, χρήμα και συναίσθημα επενδύουμε σε αυτή τη σχέση.
• Να φροντίζουμε οι online δεσμοί να συμπληρώνουν και όχι να αντικαθιστούν τις πραγματικές μας σχέσεις.

Η λέξη «Parasocial» δεν καταδικάζει το φαν, το fandom ή την αγάπη για τους καλλιτέχνες. Μας βοηθά, όμως, να δούμε πιο καθαρά τα όρια ανάμεσα στο θαυμασμό, την ταύτιση και την αυταπάτη.