Κλιματική Κρίση: Προειδοποίηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για Αύξηση Δαπανών

Η ανάγκη για σημαντικά μεγαλύτερες επενδύσεις στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης αναδεικνύεται μέσα από πρόσφατο σημείωμα του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου, εν όψει της ετοιμασίας του κρατικού Προϋπολογισμού 2026 και του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου 2026–2028. Το Συμβούλιο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι οι σημερινές δαπάνες βρίσκονται πολύ κάτω από τα αναγκαία επίπεδα, με συνέπειες όχι μόνο περιβαλλοντικές, αλλά και κοινωνικές, δημοσιονομικές και πολιτικές.

Το κόστος της αδράνειας 

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Κύπρος υστερεί σοβαρά στην ανάπτυξη υποδομών και πολιτικών προσαρμογής για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Το Συμβούλιο προειδοποιεί πως η μη δράση θα έχει τελικά πολλαπλάσιο κόστος για τα δημόσια οικονομικά, είτε με τη μορφή μελλοντικών αυξήσεων φόρων είτε με «πολιτικά δύσκολες» περικοπές δαπανών.

Παράλληλα, γίνεται σαφές ότι η χώρα κινδυνεύει να μην εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε πολιτικό επίπεδο.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ESG

Διπλό ρίσκο για την οικονομία 

Η κυπριακή οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν διπλό κίνδυνο:

• Κίνδυνο μετάβασης, που αφορά στις αναγκαίες προσαρμογές πολιτικής, φορολογίας και ενεργειακών συστημάτων.
• Φυσικό κίνδυνο, δηλαδή τις άμεσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, ξηρασίες ή πλημμύρες.

 Η δεύτερη κατηγορία θεωρείται η πιο απειλητική, αφού η Κύπρος χαρακτηρίζεται ως χώρα με υψηλή ευαισθησία και υψηλή έκθεση σε κλιματικές επιπτώσεις, ακόμα και κάτω από μετριοπαθή σενάρια.

ΕΣΕΚ: καθυστερήσεις και ελλείψεις 

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ασκεί κριτική στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), υπογραμμίζοντας ότι στερείται φιλοδοξίας, περιέχει γενικόλογες πολιτικές χωρίς σαφή χρονοδιαγράμματα και παρουσιάζει μεγάλες καθυστερήσεις στην υλοποίηση. Αντί για πρόοδο, σε αρκετούς δείκτες καταγράφεται επιδείνωση, ενώ οι εκτιμήσεις κόστους, όπως για το ΣΕΔΕ2 (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής), βασίζονται σε σενάρια που απέχουν πολύ από την πραγματικότητα.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Επιπτώσεις σε τράπεζες και νοικοκυριά 

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η διάχυση του κινδύνου στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι οίκοι αξιολόγησης ενσωματώνουν πλέον το κλιματικό ρίσκο στα μοντέλα τους, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την πιστοληπτική ικανότητα της Κύπρου.

 Παράλληλα, οι τράπεζες αναμένεται να μετακυλίσουν το κόστος στους πελάτες τους μέσω υψηλότερων επιτοκίων, με το 70% του πελατολογίου να θεωρείται ήδη σε «υψηλό κίνδυνο». Αυτό θα πλήξει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά, οδηγώντας σε αύξηση κοινωνικών ανισοτήτων, μεγαλύτερες δαπάνες κοινωνικής προστασίας και πιθανή απώλεια αξίας περιουσιακών στοιχείων, όπως οι κατοικίες.

Επενδύσεις αντί για δαπάνες 

Το Συμβούλιο τονίζει ότι η χρηματοδότηση δράσεων για το κλίμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δαπάνη, αλλά ως επένδυση για το μέλλον. Ειδική έμφαση πρέπει να δοθεί σε τομείς όπως οι μεταφορές, τα κτίρια και η ηλεκτροπαραγωγή. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η μείωση αναπτυξιακών δαπανών που διαφαίνεται για το 2027–2028 θα ήταν καταστροφική και πρέπει να αποτραπεί.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ & ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Ένα κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας 

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ζητά σαφή χρονοδιαγράμματα, μετρήσιμες εκτιμήσεις προόδου και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων φορέων. Υπογραμμίζει ότι οι καθυστερήσεις έχουν ήδη κοστίσει και ότι η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας για να θωρακίσει την οικονομία και την κοινωνία απέναντι στις κλιματικές προκλήσεις.

 «Το κόστος δράσης είναι διαχειρίσιμο· το κόστος αδράνειας, όμως, θα είναι πολλαπλάσιο», καταλήγει χαρακτηριστικά.