«Buy European»: Το Νέο Βιομηχανικό Στοίχημα της Ευρώπης που Διχάζει τα Κράτη-Μέλη

Μια φιλόδοξη, αλλά αμφιλεγόμενη στροφή στη βιομηχανική πολιτική

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ένα από τα πιο συζητημένα σχέδια των τελευταίων ετών: το «Buy European», μια πολιτική που φιλοδοξεί να ενισχύσει την ευρωπαϊκή βιομηχανική παραγωγή και να μειώσει την εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες. Η συζήτηση κορυφώθηκε με την παρουσίαση της Πράξης Βιομηχανικού Επιταχυντή, του νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού που στοχεύει να κατευθύνει σημαντικούς πόρους προς εταιρείες που παράγουν κρίσιμες τεχνολογίες, από ενεργειακές υποδομές έως λύσεις πληροφορικής.

Παρότι η Κομισιόν υποστηρίζει ότι το «Buy European» δεν αποτελεί πράξη προστατευτισμού αλλά «ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας», το ζήτημα έχει διχάσει βαθιά τα κράτη-μέλη και έχει ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει μοντέλο ανάπτυξης.

Δύο Ευρώπες: Των Ανοιχτών Αγορών και της Βιομηχανικής Ενίσχυσης

Η πολιτική αυτή έχει δημιουργήσει δύο ξεκάθαρα στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά, εννέα χώρες –μεταξύ των οποίων η Τσεχία, η Φινλανδία, η Εσθονία, η Πορτογαλία και η Σουηδία– προειδοποιούν ότι η προώθηση της «ευρωπαϊκής προτίμησης» στις δημόσιες προμήθειες κινδυνεύει να εκληφθεί ως μορφή εμπορικού προστατευτισμού. Υποστηρίζουν ότι μια τέτοια στροφή θα αποδυναμώσει τον ανταγωνισμό, θα αυξήσει το κόστος για τους φορολογούμενους και θα πλήξει μικρότερες επιχειρήσεις που στηρίζονται στις εξαγωγές.

Στον αντίποδα, η Γαλλία και ισχυροί βιομηχανικοί παίκτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούν το «Buy European» απαραίτητο για την αντιμετώπιση της αμερικανικής πολιτικής ενισχύσεων (Inflation Reduction Act) και του κινεζικού κρατικού μοντέλου, που παράγει χαμηλότερες τιμές και μεγάλη εξαγωγική ισχύ. Σύμφωνα με τη γαλλική σκοπιά, χωρίς πιο επιθετικά εργαλεία η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα συνεχίσει να χάνει έδαφος στις πράσινες τεχνολογίες, στα μικροτσίπ, στα ηλεκτρικά οχήματα και στα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ MARKETING, ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ

Ο Ρόλος Φον Ντερ Λάιεν και οι Ανησυχίες των Εταίρων

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει ταχθεί δημόσια υπέρ της δυνατότητας των κρατών-μελών να προτιμούν ευρωπαϊκά προϊόντα όπου αυτό είναι δυνατόν. Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζεται και στο σχετικό νομοθέτημα του επιτρόπου Στεφάν Σεζουρνέ, ο οποίος ενσωμάτωσε στον Επιταχυντή κανόνες για αυστηρότερο έλεγχο ξένων επενδύσεων και μεγαλύτερη προστασία κρίσιμων τομέων.

Η γραμμή αυτή, όμως, προκαλεί αντιδράσεις όχι μόνο εντός ΕΕ αλλά και εκτός. Η ομοσπονδία ιαπωνικών επιχειρήσεων Keidanren έχει ήδη ζητήσει ειδική μεταχείριση για χώρες-εταίρους που μοιράζονται κοινές αξίες και στρατηγικά συμφέροντα με την Ευρώπη, προειδοποιώντας για πιθανές «αντί-ενέργειες» σε περίπτωση που περιοριστεί η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Επιχειρήσεις σε Δίλημμα: Προστασία ή Ανταγωνιστικότητα;

Ευρωπαϊκές επιχειρηματικές ενώσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη για ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας, εκφράζουν όμως φόβους ότι η υπερβολική προστασία μπορεί να πλήξει τελικά την ίδια την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Αν αυξηθεί σημαντικά το κόστος και μειωθεί η πρόσβαση σε τεχνολογίες από τρίτες χώρες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν σε δυσμενή θέση, με επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και στις τιμές υπηρεσιών και προϊόντων.

Ορισμένα κράτη προειδοποιούν ακόμη ότι η πολιτική μπορεί να ενισχύσει δυσανάλογα τα μεγάλα γαλλογερμανικά βιομηχανικά σχήματα, αφήνοντας μικρότερους παραγωγούς στο περιθώριο και διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη στην ενιαία αγορά – τη μεγαλύτερη επιτυχία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

Μια Μάχη Φιλοσοφίας για το Μέλλον της ΕΕ

Πίσω από τη διαμάχη βρίσκεται μια βαθύτερη ιδεολογική αντιπαράθεση:

• Θέλει η Ευρώπη ισχυρούς «βιομηχανικούς πρωταθλητές» που θα στηρίζονται σε κρατικές ενισχύσεις και προτίμηση;
• Ή προτιμά μια ανοιχτή αγορά με έμφαση στον ανταγωνισμό, την καινοτομία και την τεχνολογία ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης;

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τη βιομηχανία· αγγίζει την ενεργειακή πολιτική, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ακόμη και τη γεωπολιτική θέση της Ευρώπης σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν την οικονομία ως εργαλείο επιρροής.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το «Buy European» δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια στις δημόσιες συμβάσεις. Είναι μια στρατηγική επιλογή που θα διαμορφώσει την οικονομική και πολιτική ταυτότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα χρόνια – και που, όπως όλα δείχνουν, θα συνεχίσει να προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους.